ذبيح الله صفا
1
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
فصل اول وضع سياسى ايران در دو قرن هفتم و هشتم هجرى سرآغاز دورهيى كه اكنون مطالعهء خود را دربارهء آن آغاز مىكنيم از هجوم مغول در سال 616 هجرى و انقراض دولت خوارزمشاهى آل انوشتكين غرچه در سال 628 آغاز شد و بايلغارهاى بنيانكن تيمور و حكومت جبّارانهء او در ايران ، كه شرح آن را بعد ازين خواهيم آورد ، پايان يافت . درين دوران پرآشوب و پرماجرا ويرانكاران مغول و تاتار و ديگر زردپوستان وحشى يا نيم وحشى آسياى مركزى تاختوتازهاى پياپى بلاخيز در ايران كردند و قسمت بزرگى از فلات پهناور ايران را در هم كوفتند و بسيارى از بلاد را چنان ويران ساختند كه ديگر جز نامى از آنها در صحايف كتب باقى نماند . كشتارهاى بىامان و قتل عامهاى پىدرپى ، شكنجهها و آزارها ، ساختن منارهها از سرهاى آدميان ، برپا داشتن ديوارها از صفهاى اسرا همراه آجر و گچ ، سربريدن و مثله كردن ، تخطّى بنواميس مردم بىدفاع ، دزدى و غارت ، ترويج انواع مفاسد و معايب ، دروغ و تزوير ، مخالفت با شرع و اخلاق و انسانيّت ، و نظاير اين فجايع سرلوحهء بسيارى از اعمال و افعال و حوادثيست كه درين دورهء طولانى نزديك به دو قرن رخ داد . ايرانيان درين دورهء پرحادثه باندازهء تمام تاريخ گذشته و آيندهء خود رنج كشيدند ، و اگرچه فرهنگ نيم جان خود را با كوششهاى مداوم از زير لطمات سخت بهر گونهيى كه ميسّر بود نجات بخشيدند ، اما در مقابل بسيارى از آثار نامطلوب جريانهاى سياسى و